چهار مرحله کنشگری اثربخش در جامعه مدنی

چهار مرحله کنشگری اثربخش در جامعه مدنی

شاید گاهی اوقات از به ثمر نرسیدن تلاش­‌هایتان در جامعه مدنی سرخورده شده باشید یا برای ادامه فعالیت­‌ها، امیدتان را از دست داده باشید. یکی از عواملی که باعث می­‌شود بسیاری از حرکت­‌های اجتماعی به نتیجه مطلوب نرسد، این است که در آن­ها ۴ مرحله کنشگری اثربخش رعایت نمی­‌شود. در این مقاله با ۴ مرحله مذکور آشنا خواهیم شد.

تولید محتوا

برای به ثمر رسیدن هر کنش اجتماعی، اولین گامی که باید برداشته شود، تولید محتوا است. در این گام کلیه جوانب موضوع از منظرهای مختلف علمی، فنی، فرهنگی، اجتماعی و… باید مورد مطالعه قرار گیرد، ریشه­‌ها و پیامدهای موضوع بررسی شود، تجارب موفق جهانی و داخلی در جهت رفع آسیب‌­ها تحلیل شده و محتوا تولید شود. به عنوان مثال بررسی گردد که در دنیا با کودک بدسرپرستی که قرار است وارد اجتماع شود، چگونه برخورد می­‌شود، و در خصوص آموزش مهارت­‌های زندگی به او، فراهم کردن سرپناه و اشتغال‌­زایی برای او چه اقداماتی صورت می‌­گیرد.

اگر در هر موضوعی، ادبیات لازم مطالعه و تولید شود، ریشه‌ها و پیامدهای آن پدیده شناسایی، و سازوکارهای موفق داخلی و خارجی در آن حیطه بررسی شود، در گام بعد وارد مرحله تولید رسانه می‌­شویم.

تولید رسانه

اگر محتواهای تولیدشده، تنها در کتابخانه‌ها یا واحد مددکاری سازمان­‌های مردم نهاد نگهداری شوند، فایده‌­ای نخواهد داشت. این محتواها باید وارد واحد روابط عمومی سمن­‌ها شود و برای تولید کتاب، فیلم، نشریه، مقاله، وبسایت، خبرنامه، محتوای شبکه‌های اجتماعی و … مورد استفاده قرار گیرد تا جامعه هم در جریان واقعیت آسیب­‌ها، ریشه‌ها و پیامدهای آن­ قرار بگیرد. اگر محتوای تولیدشده به جامعه ارسال نشود و ظرفیت‌­های فکری جامعه ارتقا نیابد، حمایت لازم از آن موضوع صورت نخواهد گرفت.

به عنوان مثال، در حال حاضر چند درصد مردم جامعه می­دانند که کودک کار چگونه ایجاد می­‌شود یا کودک ترخیص شده از بهزیستی با چه مسائل و چالش‌هایی دست و پنجه نرم می­کند!

وقتی که جامعه با کودکان ترخیص شده از بهزیستی آشنا می­‌شود و درمی­یابد که اگر این کودکان مورد حمایت اصولی قرار نگیرند، چه تبعاتی برای جامعه ایجاد می­‌کند و ممکن است هزینه‌های ۱۸ سال سکونت در مراکز بهزیستی در مدت کوتاهی از بین برود، مسؤولانه­ تر به این حوزه نگاه می­‌کند و اقدامات مؤثر­تری خواهد داشت.

چانه ­زنی/لابی­گری

اگر ابزارهای رسانه‌­ای مختلف تولید و مدیریت شد و محتوا با کانال­‌‌های ارتباطی مشخص به تفکیک ذینفعان ارسال گردید، در گام بعد وارد لابی­گری یا چانه ­زنی می­‌شویم؛ یعنی، برای اثربخشی یک کنش، متولیان، تصمیم گیرندگان و افراد تأثیرگذار در یک موضوع خاص را در سه سطح دولت، بخش خصوصی و بخش مدنی، شناسایی می­کنیم جهت مذاکره.

زمانی که محتوا از طریق رسانه بین جامعه تسهیم شده و به گوش همه رسیده باشد، سپس مقدمات چانه ­زنی فراهم خواهد بود. به سراغ بخش خصوصی می­‌رویم و می‌­پرسیم در راستای مسؤولیت اجتماعی­تان چه کردید (با ما همراه شوید). به سراغ بخش مدنی می­‌رویم و از آن­ها دعوت می­‌کنیم با صدای واحد وارد این عرصه شویم. پس از آن می­‌توانیم با نهادهای دولتی هم برای اصلاح قوانین مذاکره کنیم.

ترویجگری/حمایتگری

وقتی ظرفیت­‌های فکری جامعه به واسطه مراحل قبل بالا رفته باشد و مسأله، روی میز مسؤولین قرار گرفته باشد، حالا آن­ها هستند که از فعالین مدنی و مدیران سازمان‌­های مردم نهاد دعوت می­کنند تا از تجارب­شان بهره بگیرند. بعد از مراحل قبل، گام چهارم ترویجگری یا حمایتگری (Advocacy) است؛ زمانی که کنش‌­ها می­‌تواند بر قوانین و آیین ­نامه‌ها تأثیر بگذارد.

چرا این فرآیند مهم است؟ چون تا محتوا به گوش مقامات مسؤول و تصمیم گیرندگان نرسیده باشد، حاضر نمی‌­شوند با فعالین مدنی صحبت کنند. اگر هم جلسه‌ه­ای تشکیل شود، به نتیجه نخواهد رسید.

چه وقت یک مقام مسؤول به دنبال دریافت برنامه از جامعه مدنی خواهد بود؟ زمانی که سازمان­‌های مردم نهاد با نشر محتوا در جامعه، یک مسأله را بر روی میز او قرار داده باشند و وی متوجه شده باشد که مطالباتی از جانب مردم وجود دارد، یا قبلاً خبرنگارها در مورد آن مسأله از آن مقام مسؤول سؤالاتی پرسیده باشند. برای مثال این سؤال ایجاد شده باشد که بودجه کودکان ترخیص شده از بهزیستی چقدر است و چرا این کودکان با اعطای مبلغی اندک، در جامعه رها می­‌شوند؟

یک مثال دیگر، NGOهای حوزه کودک هستند. به این سمن­‌ها توصیه می‌­شود، همان قدر که بر روی کودک کار تمرکز داشته ­اید، محتواها و سواد تولیدشده در خصوص ریشه‌­ها و پیامدهای کودک کار را از طریق رسانه‌های مختلف منتشر کنید تا جامعه هم بداند که این کودک کیست. فقط این­که او خواندن و نوشتن یاد بگیرد، مهم نیست، وقتی کودک کار وارد جامعه می‌­شود، باید برخورد درستی هم با وی صورت گیرد. چه موقع جامعه با او برخورد درستی خواهد داشت؟ زمانی که علاوه بر توانمندسازی، بر جنبه­‌های ظرفیت­‌سازی جامعه نیز کار شود تا جامعه هم از نحوه پذیرش و برخورد درست با آن حوزه آسیب آگاه گردد.

بنابراین یکی از علل اصلی بی‌­نتیجه ماندن مذاکرات مدیران سازمان‌­های مردم نهاد این است که در عمده کنشگری‌ها از مرحله یک (تولید محتوا) که به خوبی انجام نشده، یک جهش به مرحله ۴ صورت می‌­گیرد.

مقامات مسؤول زمانی به پیشنهادات فعالین مدنی اهمیت می‌‌­دهند که دریافته باشند، ریشه‌ها و پیامدهای حوزه­‌های آسیب چه هستند، رسانه‌­ها به گوش­ آن­ها رسانده باشند و در نتیجه اعضایی که به آن­ها رأی داده‌­اند از آنان مطالبه نمایند. آن وقت است که مسؤولین، فعالین مدنی را دعوت می­‌‌کنند تا دانش و تجربه آن­‌ها را در تصمیم گیری­‌ها لحاظ کنند.

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 Comments
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها

فرم شما با موفقیت ارسال شد